NATO Savaş Uçağı Litvanya’da Patlayıcı Taşıyan İHA’yı Düşürdü: Rusya Şüphesi

NATO’nun doğu kanadında dikkat çekici bir güvenlik olayı yaşandı. NATO görevi kapsamında Litvanya’da konuşlu İtalyan savaş uçağı, Belarus yönünden ülke hava sahasına giren ve patlayıcı taşıdığı açıklanan bir insansız hava aracını düşürdü. Olay, Rusya-Ukrayna savaşının NATO sınırlarına taşma ihtimaline ilişkin endişeleri yeniden artırdı. İHA, 15 Eylül gecesi Litvanya hava sahasına girdikten sonra Kaunas yakınlarındaki Pratkunai köyü civarında etkisiz hale getirildi. Litvanyalı yetkililer enkazın kökenine ilişkin incelemenin sürdüğünü açıklarken İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, aracın “büyük ihtimalle” Rusya’dan geldiğini söyledi. Rusya ise ilk aşamada olayla ilgili açıklama yapmadı.

İHA Belarus Yönünden Litvanya’ya Girdi

Litvanya Ulusal Kriz Yönetim Merkezi tarafından yapılan açıklamaya göre İHA gece yarısından sonra Belarus yönünden Litvanya hava sahasına yaklaştı. Tehdidin belirlenmesi üzerine NATO Baltık Hava Savunma görevi kapsamında bölgede bulunan İtalyan savaş uçaklarından biri müdahale etti. İHA, ülkenin ikinci büyük şehri Kaunas’a çok uzak olmayan Pratkunai köyü yakınlarında vuruldu. Olay sırasında başkent Vilnius, Kaunas ve çevre bölgelerde İHA alarmı verildi. Litvanya ordusunun daha sonra paylaştığı görüntülerde parçaların çimenlik alana yayıldığı, bazı bölümlerin yandığı görüldü. Litvanya Savunma Bakanı Robertas Kaunas, düşürülen aracın patlayıcı taşıdığını açıkladı.

Geran-2 İHA’sı Olabileceği Değerlendiriliyor

İHA’nın hangi ülkeye ait olduğu Litvanyalı yetkililer tarafından henüz kesin olarak doğrulanmış değil. Reuters’a konuşan Ukraynalı bir askeri kaynak ise enkaz görüntülerinin Rusya tarafından uzun menzilli saldırılarda yaygın biçimde kullanılan Geran-2 tipi insansız hava araçlarına benzediğini söyledi. İtalya Savunma Bakanı Crosetto da tehdidin büyük ihtimalle Rusya kaynaklı olduğunu ifade etti. Buna rağmen Litvanya makamları nihai sonuca ulaşmadan aracın Rusya’ya ait olduğunu kesin biçimde ilan etmedi. Enkaz üzerinde yapılacak teknik incelemenin aracın modeli, uçuş rotası ve patlayıcı yüküne ilişkin daha ayrıntılı bilgi sağlaması bekleniyor. Eğer Rus askeri İHA’sı olduğu doğrulanırsa olay, 2025 yazından bu yana Rusya’ya ait bilinen bir askeri İHA’nın Litvanya hava sahasına ilk girişi olacak.

NATO’nun Baltık Hava Savunması Devreye Girdi

Litvanya, Letonya ve Estonya 2004 yılında NATO’ya katılmalarından bu yana Baltık Hava Polisliği ve savunma görevleri kapsamında diğer NATO ülkelerinin savaş uçaklarından destek alıyor. Son aylarda Baltık ülkelerinin hava sahasında İHA olaylarının sayısının artması, bölgedeki alarm seviyesini yükseltti. NATO uçakları mayıs ayında Estonya, haziran ve ağustos aylarında ise Letonya üzerinde başıboş İHA’ları düşürmüştü. Bazı olaylarda araçların Ukrayna’ya ait olduğu, Rus elektronik karıştırmasının rotalarını bozmuş olabileceği değerlendirilmişti.

NATO-Rusya Gerilimi Açısından Neden Önemli?

Son olayın en kritik yönü, patlayıcı taşıyan bir hava aracının doğrudan bir NATO üyesinin hava sahasına girmiş olması. NATO Antlaşması’nın 5. maddesi bir üyeye yapılan silahlı saldırının bütün ittifaka yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Ancak hava sahası ihlallerinin otomatik olarak bu maddeyi devreye sokması söz konusu değil; olayın kaynağı, niyeti ve kapsamı ayrıca değerlendirilmek zorunda. Litvanya’daki İHA olayının kasıtlı bir saldırı mı, elektronik müdahale sonucu rotasından çıkan bir araç mı yoksa başka bir senaryonun sonucu mu olduğu henüz belirlenmiş değil. Buna rağmen NATO uçağının gerçek mühimmat kullanarak tehdidi etkisiz hale getirmesi, Baltık bölgesinde hava savunmasının giderek daha aktif hale geldiğini gösteriyor. Litvanya’nın teknik soruşturmasının sonucu, NATO ile Rusya arasındaki gerilimin yeni bir diplomatik krize dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyecek.