DSÖ’den RSV Aşısı İçin Yeni Karar: Bebekların Korunmasına Erişim Artabilir

Dünya Sağlık Örgütü, bebekleri solunum sinsityal virüsünün neden olabileceği ağır hastalıklardan korumayı amaçlayan maternal RSV aşısının çok dozlu flakon sunumuna ön yeterlilik verdi. 9 Eylül 2026’da duyurulan kararın, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde aşının daha geniş kitlelere ulaştırılmasını kolaylaştırması bekleniyor. Karar, Pfizer tarafından geliştirilen RSVpreF adlı ve Abrysvo ticari adıyla bilinen aşının yeni sunum biçimini kapsıyor. DSÖ’nün ön yeterlilik süreci, ürünün kalite, güvenlilik ve etkinlik standartlarını değerlendirmesinin yanı sıra uluslararası kuruluşların aşı tedarikinde kullanabileceği önemli bir referans niteliği taşıyor.

Çok Dozlu Flakon Daha Geniş Erişimi Hedefliyor

DSÖ, Abrysvo’nun tek dozluk sunumuna Mart 2025’te ön yeterlilik vermişti. Yeni karar ise aynı aşının birden fazla doz içeren flakon biçimini kapsıyor. Çok dozlu flakonların özellikle geniş çaplı ulusal aşılama programlarında maliyet ve lojistik açısından avantaj sağlaması bekleniyor. Daha az ambalaj kullanılması ve sağlık merkezlerinde bir flakondan birden fazla doz uygulanabilmesi, aşılama programlarının planlanmasını kolaylaştırabilecek unsurlar arasında gösteriliyor. Yeni sunumun özellikle Gavi tarafından desteklenen ülkelerde maternal RSV aşılama programlarının yaygınlaştırılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.

RSV Bebeklerde Ağır Solunum Yolu Hastalığına Yol Açabiliyor

RSV, her yaş grubunu etkileyebilen yaygın bir solunum yolu virüsü olsa da küçük bebekler açısından daha ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Virüs bazı vakalarda bronşiolit ve zatürre gibi alt solunum yolu hastalıklarına neden olabiliyor. DSÖ tahminlerine göre RSV, dünya genelinde her yıl 5 yaş altındaki çocuklarda 3,6 milyondan fazla hastane yatışıyla ilişkilendiriliyor. Yaklaşık 100 bin ölümün de virüsle bağlantılı olduğu tahmin edilirken bu ölümlerin neredeyse yarısının 6 aydan küçük bebeklerde meydana geldiği belirtiliyor. RSV kaynaklı çocuk ölümlerinin büyük bölümünün sağlık hizmetlerine erişimin daha sınırlı olduğu düşük ve orta gelirli ülkelerde görüldüğü bildiriliyor.

Anneye Uygulanan Aşı Bebeği Nasıl Koruyor?

Maternal RSV aşılamasında amaç, gebelik sırasında annede oluşan koruyucu antikorların plasenta yoluyla bebeğe aktarılması. Böylece yenidoğanın yaşamının ilk aylarında RSV’ye karşı pasif bağışıklık kazanması hedefleniyor. DSÖ, ülkelerin RSV’ye karşı koruma programlarında maternal RSV aşısı veya bebeklere uygulanan uzun etkili monoklonal antikor nirsevimab seçeneklerinden birini kullanmasını öneriyor. Maternal aşının uygulanacağı dönem konusunda DSÖ, yeterli antikor aktarımını desteklemek amacıyla gebeliğin üçüncü trimesterinde ve 28. haftadan itibaren uygulanmasını öneriyor. Aşının bireysel olarak uygun olup olmadığı ise kişinin sağlık durumu ve ulusal aşılama programları doğrultusunda sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmelidir.

DSÖ Ön Yeterliliği Ulusal Onay Anlamına Gelmiyor

DSÖ tarafından verilen ön yeterlilik, aşının Türkiye dahil her ülkede otomatik olarak kullanıma girdiği veya ulusal aşılama programına eklendiği anlamına gelmiyor. Ülkelerde kullanım, ilgili sağlık ve ilaç otoritelerinin ruhsatlandırma ve politika kararlarına bağlı olarak belirleniyor. Yeni kararın temel önemi, kalite standartları doğrulanmış çok dozlu bir RSV aşısının uluslararası tedarik süreçlerine dahil edilmesini kolaylaştırması. Bunun özellikle bebeklerde ağır RSV hastalığı yükünün yüksek olduğu bölgelerde aşılama programlarının genişlemesine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.